TRAUMA I DISOCIJATIVNI POREMEĆAJ

O disocijacijativnom poremećaju možemo razmišljati kao o kontinuumu, gdje se na jednom kraju nalaze iskustva kao što je sanjarenje, dok na drugom kraju kontinuuma možemo biti potpuno isključeni iz stvarnosti, našeg tijela, pa čak i našeg identiteta. Ovaj tekst ima za cilj da objasni šta je disocijacija i kako ona može biti uzrokovana traumom.

Postoji veoma jaka veza između traume i disocijacije. Traume proistekle iz psihičkog, fizičkog, seksualnog i emocionalnog zlostavljanja i viktimizacije iz djetinjstva su faktori rizika za razvoj disocijativnog poremećaja.

U stvari, smatra se da je trauma osnovni uzrok patogeneze disocijativnog poremećaja kod 90 % osoba koji pate od ovog poremećaja.

Disocijacija povezana sa traumom je oblik mentalnog eskapizma kada fizički bijeg nije moguć. Može se desiti kod osoba koje su seksualno zlostavljane da se sjećaju traume u potpunosti i činjenično, ali ne osjećaju nikakvu emociju kada pričaju o zlostavljanju. One govore ravno, monotono i bez emocija, na način koji svjedoči o prisutnosti disocijacije. Iako na prvi pogled djeluje da osoba uopšte nema ili vrlo malo emocija pokazuje, zapravo trauma je izražena u njenom tijelu, što definišemo kao somatizaciju iste.

Kod osobe koja traumatizirana tijelo nastavlja da reaguje na traumu iako njen um blokira emociju, tako da se javljaju gastrointestinalni problemi, nesanica i duboki mišićno-koštani bolovi.

Osoba koja je zlostavljana je shvatila da se tokom zlostavljanja ne može braniti, da ne može pobjeći od osobe koja ju je zlostavljala.

Dakle, ono što se dogodilo je da se ta emocija odnosno energija zaključala u njen nervni sistem i latentno se manifestuje kroz fizičke simptome. Osoba koja je preživjela traumu nesvjesno koristi svoje tijelo kao način izbjegavanja direktne veze sa emocionalnim bolom traume.

Dakle, disocijacija je kada fragmentiramo naša traumatična iskustva kako bi se smanjio njihov uticaj na nas. Ostali oblici disocijacije uključuju: osjećaj emocionalne tuposti, ili bezosjećajnosti, jednostavno osjećamo se odvojeno od sebe i svijeta oko sebe, imamo izmenjen osećaj za vrijeme i osećaj da smo odvojeni od svog tijela.

Traumatizovane osobe imaju tendenciju da ispolje hiper uzbuđenje, gdje je limbički sistem aktiviran i alarmiran. U ovom stanju traumatizovana osoba može se osjećati ljutito,razdražljivo, haotično, sa intruzivnom bujicom misli, odnosno da bude preplavljena raznim mislima. Hiper uzbuđenje takođe dovodi do deaktivacija prefrontalnog korteksa koji je dio mozga koji je odgovoran za izvršnu funkciju i kontrolu impulsa.

Dakle, kada je prefrontalni korteks deaktiviran, veoma je teško je razmišljati jasno i racionalno.

Čuvajmo sebe i druge !